Ukrayna, Rusya’nın enerji altyapısına yönelik insansız hava aracı (drone) saldırılarını yoğunlaştırarak, Moskova’nın savaş ekonomisini doğrudan baltalamaya başladı. Eylül ayı boyunca Saratov, Samara, Kirishi ve Ryazan gibi bölgelerdeki rafinerilere düzenlenen saldırılar, Rusya’nın toplam rafinaj kapasitesinin yaklaşık yüzde 20’sini devre dışı bıraktı. Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) kaynaklarına göre, bu operasyonlar, Rus ordusunun yakıt lojistiğini sekteye uğratırken, Moskova’nın yıllık 7 milyondan fazla ton petrol işleyen Saratov rafinerisi gibi kritik tesislerde yangınlar çıkardı. Uzmanlar, bu taktikleri “enerji asimetrisi” olarak nitelendirdi.
Trump’tan Avrupa’ya “Rusya’dan petrol almayın” çağrısı
“SAVAŞIN ÖTESİNDE BİR EKONOMİK DARBE”
Carnegie Endowment for International Peace’ten enerji uzmanı Sergey Vakulenko, “Ukrayna, Rusya’nın petrol gelirlerini hedef alarak, Kremlin’in savaş fonlarını eritiyor; Bu, geleneksel savaşın ötesinde bir ekonomik darbe” dedi.
Benzer şekilde, Washington Post’un analizine göre, Ukrayna’nın AN-196 Liutyi uzun menzilli dronları, 600 kilometreyi aşan mesafelerden vuruş yaparak, Rusya’nın Volgograd ve Bashkortostan’daki tesislerini birden fazla kez vurdu, üretim kesintilerini uzattı. Bilimsel çalışmalar da bu tür jeopolitik çatışmaların enerji piyasalarındaki etkisini doğruladı.
Nature dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, Rusya-Ukrayna Savaşı gibi olaylar, ham petrol fiyatlarında kısa vadeli şoklar yaratırken, uzun vadede arz-talep dengesini bozarak volatiliteyi artırıyor; örneğin, savaşın ilk yılında petrol fiyatlarında yüzde 30’a varan dalgalanmalar gözlendi.
ABD’nin ticari ham petrol stoklarında beklenmeyen artış!
MOSKOVA’DAN ACİL HAMLE: DİZEL VE BENZİN İHRACATINA KISMİ YASAK
Rusya Başbakan Yardımcısı Alexander Novak, Perşembe günü yaptığı açıklamada, ülkenin iç piyasasındaki yakıt açığını gidermek için yıl sonuna kadar dizel ihracatına kısmi yasak getirileceğini ve mevcut benzin ihracat yasağını uzatacağını duyurdu. Bu karar, drone saldırılarının tetiklediği rafineri arızaları nedeniyle dizel ihracatının 2020 seviyelerine gerilemesiyle hız kazandı.
Financial Times’a göre, Ağustos’tan bu yana 38 rafineriden 16’sı vuruldu ve Rusya’nın günlük 1 milyon varil rafinaj kapasitesi kaybedildi.
Novak, “Küçük bir petrol ürünleri açığı var, ancak stoklarla kapatıyoruz. Bu önlem iç piyasayı güvenceye alacak” dedi.
Ancak, Kırım gibi işgal altındaki bölgelerde yakıt kuyrukları oluşurken, Moskova’nın Belarus’tan acil petrol ithalatı yapması, durumun ciddiyetini ortaya koyuyor. Reuters kaynakları, yasağın satıcıları etkileyeceğini, ancak üreticilerin hükümetler arası anlaşmalara devam edeceğini belirtti.
OPEC+ düğmeye bastı: Petrol piyasalarını sarsacak karar
EN SERT HAFTALIK ARTIŞ YAŞANDI!
Petrol fiyatları, Ukrayna’nın saldırılarının yarattığı tedirginlik ve Rusya’nın ihracat kısıtlamalarıyla Haziran başından beri en sert haftalık artışını kaydetti. Brent vadeli kontratları yüzde 0,2 yükselerek 69,57 dolara, ABD ham petrolü (WTI) ise yüzde 0,4 artışla varil başına 65,21 dolara çıktı. Her iki gösterge de haftalık bazda yüzde 4’ün üzerinde değer kazandı. Bu, 13 Haziran haftasından beri en büyük sıçrama.
Bilimsel bir perspektiften, ScienceDirect’te yayımlanan bir çalışma, jeopolitik risklerin petrol fiyatlarını “ekonomik aktivite kanalı” üzerinden etkilediğini gösterdi. Çatışmalar küresel talebi kısarken, fiyatlar ilk çeyrekte yüzde 1,2 düşüş yaşadı, ancak tedarik şokları kalıcı artış yarattı. Başka bir araştırma, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın Avrupa gaz piyasasını ABD ve Asya’dan daha fazla vurduğunu, petrol için benzer bir bölgesel ayrışma öngörüyor.
UZMANLAR NE DİYOR?
Yabancı uzmanlar, durumun küresel enerji güvenliğini tehdit ettiğini vurguladı. DBS Bank baş enerji analisti Suvro Sarkar, “ABD’nin Rusya petrolü yaptırımları ve Ukrayna saldırıları, arzı sıkıştırıyor; fiyatlar 70 doları aşabilir” tahmininde bulundu. Forbes’tan Vikram Mittal ise, “Ukrayna, barış müzakerelerinde kaldıraç kazanıyor; bu saldırılar, Rusya’nın maliyetlerini artırarak masaya oturtabilir” dedi.
