“`html
İsveç’te Yapay Zeka Tarafından Üretilen Şarkı Resmi Listelerden Çıkarıldı
İsveç’te milyonlarca dinleyici tarafından beğenilen bir şarkı, yapay zeka (AI) tarafından üretilmesi nedeniyle ülkenin resmi müzik listelerinden kaldırıldı.
‘I Know, You’re Not Mine – Jag vet, du är inte min’ başlıklı eser, şu anda Spotify’da İsveç’in popüler parçalarından oluşan listenin zirvesinde yer alıyor. Ancak, bu şarkının solistinin dijital bir karakter olması, ülkenin müzik endüstrisini yöneten kuruluş tarafından resmi listelere alınmasını engelledi.
Hüzünlü bir aşk hikayesini anlatan folk-pop tarzındaki parça, akustik gitar melodisi eşliğinde kalp kırıklıklarını, tutulmayan sözleri ve yükselen umutları işliyor.
Yapay zeka solisti Jacub, “Gecedeki adımlarını duyuyorum,” sözleriyle ürpertici bir tonla şarkısına başlıyor ve devam ediyor: “Yağmurda kapının önünde durduk, sonra her şey bir anda bitti. Artık biliyorum, sen benim değilisin; sözlerin boşa gitti.”
Şarkı, birkaç hafta içinde Spotify’da 5 milyondan fazla dinlenmeye ulaşarak 2026’nın en popüler İsveç şarkısı oldu ve platformun İsveç Top 50 listesine sıçradı. Ancak, kime ait olduğu hakkında net bir bilgi yoktu.
Bununla birlikte, Jacub’un kimliğini araştıran gazeteciler, sanatçının kayda değer bir sosyal medya hesabı, medya görünürlüğü veya konser takvimi bulunmadığını fark ettiler.
Araştırmacı gazeteci Emanuel Karlsten’in incelemeleri, şarkının Danimarka merkezli müzik yayıncılığı ve pazarlama şirketi Stellar Music ile bağlantılı yöneticiler adına kaydedildiğini ortaya çıkardı. Bu kişilerden ikisinin şirketin yapay zeka departmanında çalıştığı belirtildi.
Kendilerini Team Jacub olarak adlandıran yapımcılar, Karlsten’e gönderdikleri uzun bir e-postada yaratıcılık süreçlerinin yanlış anlaşıldığını savundular: “Biz sadece bir ‘tuşa basan’ anonim bir teknoloji şirketi değiliz. Jacub’un arkasındaki ekip, büyük çaba, duygu ve finansal kaynaklar harcayan deneyimli müzik yaratıcıları, söz yazarları ve yapımcılardan oluşmaktadır.”
Ekip, yapay zekayı ‘insan kontrolündeki yaratıcı sürecin’ bir parçası ve yardımcı bir unsur olarak tanımladı. Team Jacub’a göre, 5 milyon dinlenme sayısı şarkının ‘uzun vadeli sanatsal değerinin’ kanıtıydı.
Jacub’un gerçek bir kişi olup olmadığı sorusuna ise felsefi bir yanıt verdiler: “Bu, kavramı nasıl tanımladığına bağlı. Jacub, insan söz yazarları, yapımcılar ve yaratıcılar tarafından geliştirilen sanatsal bir projedir. Müzikteki duygular, hikayeler ve deneyimler gerçektir; çünkü gerçek insanlardan gelir.”
Bu açıklama, İsveç müzik endüstrisi kurulu IFPI Sweden’i ikna etmedi. Kurum, şarkının ülkenin resmi ulusal listelerinde yer almasını engelledi.
IFPI Başkanı Ludvig Werner, “Kuralımız açık: Eğer bir şarkı ağırlıklı olarak yapay zeka tarafından üretilmişse, zirve listelerinde yer alma hakkı yoktur,” ifadelerini kullandı.
İsveç, yapay zeka ekonomisi için küresel bir laboratuvar olma yolunda ilerlerken, bu teknolojinin önümüzdeki iki yıl içinde ülkenin müzik yaratıcılarının gelirlerini %25 oranında azaltabileceği endişeleri de gündemde.
Telif hakları kuruluşu STIM, geçtiğimiz eylül ayında teknoloji şirketlerinin telifli eserler üzerinde yapay zeka modellerini eğitmesine olanak tanıyan ve karşılığında telif ödemesi içeren bir lisans sistemi başlattı. STIM’den Lina Heyman, bu çerçeveyi ‘dünyanın ilk kolektif yapay zeka lisansı’ olarak tanımladı ve “İnsan yaratıcılığını zayıflatmadan dönüşümün mümkün olduğunu göstereceğini” belirtti.
İsveç’in ‘Jag vet, du är inte min’ için getirdiği liste yasağı, müzik sıralamalarında küresel otorite olarak kabul edilen Billboard gibi uluslararası kuruluşların yaklaşımından daha sert.
Billboard listelerinde bazı yapay zeka üretimi parçalar yer alabiliyor. Kurum, listelerinin dinleyici tercihlerini yansıttığını ve satış, dinlenme ile radyo çalma kriterlerini karşılayan şarkıların – algoritmalar tarafından üretilmiş olsalar bile – listelere girebildiğini belirtiyor.
Ayrıca, bağımsız sanatçıları desteklemesiyle tanınan Bandcamp, daha katı bir tutum sergiliyor. Platform, tamamı ya da büyük ölçüde yapay zeka tarafından üretilen, ses klonları kullanan parçalar dahil, bu tür müziklerin yasak olduğunu duyurdu.
Önümüzdeki yıllarda milyarlarca sterlinlik bir sektöre dönüşmesi beklenen yapay zeka müziği büyürken, İsveç’te Jacub etrafındaki tartışma, en azından şimdilik melodinin hala insanların belirlediğini göstermektedir.
“`
