“`html

“Trol” Kavramının Toplum Üzerindeki Etkileri: İstanbul İBB İddianamesi Üzerinden Bir Değerlendirme

“Trol” terimi, internet ortamında insanları yanıltmayı, rahatsız etmeyi ya da kargaşa yaratmayı hedefleyen kişiler için kullanılmaktadır. Bu tür kullanıcılar, alaycı ve hakaretamiz söylemlerle diğer bireyleri kışkırtmaya çalışır. 2010’ların başında sosyal medya platformlarının, özellikle de X (Twitter) üzerinde bu kavram yaygınlık kazandı. Aynı dönemde, trollerin siyasete dahil olduğu olaylar da su yüzüne çıktı; bu süreçte çoğunlukla hükümeti destekleyen anonim hesaplar, “Aktrol” olarak adlandırıldı.

Son olarak “trol” kavramı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) hakkında hazırlanan yeni bir iddianame ile mahkemeye taşındı. İddianamede, 15 sosyal medya hesabı üzerinden yapılan paylaşımlar, suçlama delili olarak kabul ediliyor. Siyasi eleştiri ve yolsuzluk iddialarını içeren bu paylaşımlar, savcılık tarafından “ örgüt lehine manipülatif faaliyet” olarak değerlendirildi. İddianamenin “Eylem 19” başlıklı kısmında, reklamcı Emrah Bağdatlı’nın Karpuz Medya aracılığıyla bazı sosyal medya hesaplarına finans sağladığı ifade ediliyor ve bu yapıların İBB içindeki “trol yapılanması”nı desteklediği belirtiliyor.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin resmi X hesabı da dahil olmak üzere, şüpheli hesapların suçlama olarak nitelendirilen paylaşımları nelerdir? İddianamede, çeşitli etkinliklerle birlikte 23 sosyal medya paylaşımının suç teşkil ettiğinden bahsediliyor. En dikkat çekici bulgular, AKP’li Mücahit Birinci’nin ön plana çıkardığı ve tutuklu bir şüphelinin itirafçı olması halinde tahliye olabileceği iddialarına dair eleştirel tweetlerden oluşuyor. “İBB borsası” denilen bu durumla ilgili, hakaret içermeyen 10 paylaşım bulunduğu belirtiliyor.

Ayrıca, 5 Kasım 2023’te gerçekleştirilen CHP’nin 38. Olağan Kurultayı’nda, o dönemin genel başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun önerisi doğrultusunda seçim yarışından çekilmesine dair tweetler de dikkat çekiyor. İmamoğlu’nun gözaltına alınmasına ve sonrasında yaşanan toplumsal protestolara ilişkin paylaşım yapan hesaplar, sosyal medyada ses getirdi.

Savcılığın “trol” olarak nitelendirdiği hesaplar arasında ifade özgürlüğünü aşmayan, hakaret veya şiddet içermeyen içerikler mevcut. Bu paylaşımlar, çoğunlukla bilgi verme ve siyasi eleştiri amacı taşımaktadır.

İddianamede savcılığın değerlendirmesi ise şu şekildedir: “Murat Ongun’a bağlı olarak hareket eden Emrah Bağdatlı’nın, Karpuz Medya üzerinden sosyal medya hesaplarına finans sağladığı ve belediye içindeki trol yapılanmasını desteklediği tespit edilmiştir.”

Siyasette Trollük: Kısa Bir Tarihçe

İBB iddianamesinde siyasi eleştirinin “trol faaliyeti” olarak suçlanması, iktidara yakın olan söylemler üzerinden trol etkinliklerinin geçmişte daha ağır sonuçlar doğurduğu örneklerle çelişiyor. Örneğin, dönemin Başbakanı Ahmet Davutoğlu, bir süreçte istifaya zorlandığına dikkat çekti; bu konuda trol hesaplarının etkili olduğu iddialarını kendisi öne sürdü. Trolleşmenin siyasi arenada nasıl şekillendiğine dair açıklamalar, AKP içinde üst düzey görevlerde bulunan isimler tarafından da dile getirilmiştir.

1. Mart 2014: 17-25 Aralık soruşturmaları sonrası, Sümeyye Erdoğan ve Mustafa Varank arasında geçen bir konuşmada, “trollere de destek vermeleri” yönünde talimat verildiği belirtiliyor.
2. Ağustos 2014: Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, kendisine yönelik trol hesapların kimliğini öğrenmeye çalıştı.
3. Mayıs 2015: BBC muhabiri, AKP’nin “Yeni Türkiye Dijital Ofisi”ni ziyaret ederek trol faaliyetlerine dair yazımı paylaştı.
4. Ekim 2015: Hafıza Kolektifi, Twitter’daki “Aktroller”in ağlarını inceledi ve önemli bağlantılar tespit etti.
5. 29 Ocak 2016: Bülent Arınç, CNN Türk’te trol hesap faaliyetlerinin varlığını kabul etti.
6. 12 Ocak 2023: Özgür Özel, Süleyman Soylu’ya yönelik trol ordusu iddialarını Meclis’te dile getirdi.

Yargının İki Yüzlülüğü

İBB iddianamesinde siyasi eleştiri sunan, hakaret içermeyen sosyal medya paylaşımlarının trol faaliyeti olarak nitelendirilmesi, adalet sisteminin yıllardır işlediği ikili standardın bir örneğidir.

Geçmişte, eski cumhurbaşkanları ve başbakanların şikayetçi oldukları Aktrol şebekeleri, nefret söylemleri üreterek çeşitli suçlara karışmış, ancak üzerlerine gidilmemiştir. Bunun yanı sıra, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’na karşı yürütülen iddialar, muhalefete yönelik hedef alınmış durumdadır. Bu tablo, adli sistemin iktidarın çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini ve çifte standart uyguladığını göstermektedir.

Türkiye’de yargı, iktidara yakın olanları koruma görevini üstlenirken, muhalefete en basit eleştirilerin dahi ağır suçlama konusu yapıldığını göstermektedir. Trol kavramının siyasi bir araç olarak kullanılmaya devam edilmesi, yargının bağımsızlığına yönelik inancı zayıflatmakta ve adalet sisteminde daha derin bir çürümeye neden olmaktadır.

“`